Religia i czas

Panowanie czasu w kulturze współczesnej oznacza, że skłania się ona coraz częściej ku temu, co zmienne i niedoskonałe. Gubią się uniwersalizmy i dokonuje się ważne przewartościowanie w obrazie świata. Chwila i teraźniejszość zaczynają dominować, burząc przy okazji ład, hierarchię, pojęcia ogólne i gloryfikując zmienność, nietrwałość i ulotność. Im więcej czasu w kulturze, tym bardziej też myślenie pozostaje odarte z rzeczywistości, uciekając w dowolność i nieokreśloność. Trudno już związać je z prawdą, powrócić do bezstronności i prowadzić w stronę obiektywności. Kultura i świat zostaje zarażona szybkością i pośpiechem: pędzi, ale niekoniecznie posuwa się do przodu. Sytuacja ta nie omija również doświadczenia religijnego współczesnego człowieka. Również w religii wszystko musi być stale nowe, nic nie może być absolutnego oraz sięgającego zbyt daleko do przeszłości. Jest to nowa sytuacja. Czas dotychczas rzadko pojawiał się w świadomości wiary, przeważała w niej przestrzeń. I chociaż Pismo Święte woli mówić „przedtem" i „potem", to jednak język teologii preferuje pojęcia „tu, na ziemi" i „tam, w zaświatach". Wyraźnie dostrzec to można w religijnym odkrywaniu Boga. Najczęściej Boga poszukiwało się w różnych miejscach, unikając w ten sposób poszukiwań w różnych czasach. Jednak współczesność domaga się od religii poważnego traktowania czasu. Czy jednak czas może stać się warunkiem doświadczenia religijnego i świadomości wiary?

Wprowadzenie

Rozdział pierwszy
Chrześcijaństwo, filozofia i czas

1. Religia i filozofia
2. Czas hermeneutyki

Rozdział drugi
Religia i doświadczenie

1. Przeciw ograniczeniom
2. Religia i nowe doświadczenie

Rozdział trzeci
Doświadczenie religijne i religia

1. Doświadczenie religijne
2. Religia i nowe doświadczenie

Rozdział czwarty
Przestrzeń i doświadczenie religijne

1. Metafizyka obecności
2. Wertykalność i praktyczność
3. Człowiek religijny

Rozdział piąty
Czas i doświadczenie religijne

1. Od „Bóg" do „Boże mój"
2. Od „istnienia" do „słuchania"

Zakończenie

Zusammenfassung

Bibliografia

Indeks nazwisk

Marek Szulakiewicz - profesor zwyczajny, filozof i politolog, absolwent Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, stypendysta Deutscher Akademischer Austausch Dienst (DAAD) i Österreichischer Austauschdienst (ÖAD) w Wiedniu, Lipsku i Heidelbergu, kierownik Zakładu Kultury Politycznej UMK. Pracuje w Instytucie Politologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zajmuje się filozofią kultury, antropologią, filozofią dialogu, filozofią religii oraz metafizyką. Jest autorem ośmiu książek i licznych artykułów poświęconych filozofii współczesnej i ważnym problemom współczesnej kultury. Ostatnio opublikował: Filozofia jako hermeneutyka (Toruń 2004), Dialog i metafizyka. W poszukiwaniu nowej filozofii pierwszej (Toruń 2006).